Je zou het zomaar als christenvervolging kunnen wegzetten. Een christelijke gebedsgenezer wordt gearresteerd en in een cel geplaatst, omdat hij mensen wil genezen van al hun kwalen (om maar in de taal te spreken van een oudere bijbelvertaling). En dat in een land dat van oorsprong wordt omschreven als een land met joods-christelijke wortels. En dan heb je ook nog de LHBTQIA+-organisaties die protesteren bij deze gebedsbijeenkomsten. Wat een filmische scène met een duidelijke protagonist en meerdere antagonisten. De gebedsgenezer Tom de Wal, de protesterende organisaties en de strenge handhavers. Hoe is dat anders dan Jezus, de Farizeeën en de Romeinen? We zouden hier als gelovigen toch achter moeten staan? Hij mag toch voor mensen bidden op straat?
En toch zijn er naast overeenkomsten ook verschillen met wat Jezus in zijn tijd en plaats deed. Drie punten van aandacht:
1. Jezus leefde in een andere tijd
In tegenstelling tot Jezus' tijd is er nu, en zeker in Nederland, een heel duidelijk onderscheid tussen het private en publieke domein. Zeker als het gaat om het uiten van je levensbeschouwing. Dat was in Jezus' tijd niet zo. Het lijkt in Nederland soms zo dat het niemand iets uitmaakt wat je in je eigen huis doet, zo lang je maar niemand anders ermee lastigvalt, zeker niet op straat. Dat er genezingsdiensten worden georganiseerd, kan daarom soms nog 'getolereerd' worden, maar zodra je hiermee de straten opgaat, gaat dat voor velen te ver.
Ergens is het wel verfrissend dat de grenzen van privaat en publiek worden overbrugd. Daar wordt het spannend. Daar worden je ideeën en praktijken op de proef gesteld. Daar vinden mensen er iets van. Je komt namelijk in een gemeenschappelijk veld, maar dan mag je ook een reactie verwachten. De vraag is of je die dan ook bewust moet opzoeken?
In Jezus' tijd was nagenoeg alles wat je in private sferen deed ook iets publieks. Dat is wat ... bedoelt met dat alles wat je deed in die tijd politiek was. Die grenzen waren niet zo hard als bij ons. Het zal je misschien verbazen dat er in die tijd ook geneesheren, dokters en alternatieve genezers waren. Zo waren er naast Griekse dokters (met o.a. de Hippocratische inzichten van vier eeuwen eerder al bij de hand) ook alternatieve genezers, zoals Eleazar, Apollonius van Tyana en rabbi Hanina ben Doza. Als tijdgenoten van Jezus (de rabbi is ook een regiogenoot) zouden zij volgens geschiedschrijver Josephus wonderlijke dingen hebben gedaan.
Jezus was hierin iets atypisch, omdat hij ook zelf de straten opging. Zijn praktijk was niet aan huis, maar mobiel, onderweg, onder de mensen. Mensen kwamen weliswaar ook naar hem, maar hij ging evengoed rond om naar de mensen zelf toe te gaan.
Kortom, Jezus ging zeker ook de straten op, maar had minder te maken met 'het publieke domein' zoals wij dat vandaag de dag ervaren. Dat vraagt dus dat je daar voorzichtiger en gevoeliger mee omgaat. Jezus zocht niet zo gauw de confrontatie op met de wet. En daarmee komen we bij het volgende punt: Jezus' strategie.
2. Jezus had een andere strategie
Jezus zocht niet de confrontatie met de wet op, maar daagde vooral religieuze ideeën uit. Zijn strijd was niet met de Romeinse heersers, maar met de religieuze orde m.n. de priesterlijke elite. Als het zo is dat je als gebedsgenezer bewust tegen de regels van het land wilt ingaan, zul je dus goed moeten verantwoorden waarom.
Uiteraard heersen er allerlei meningen over hoe Jezus naar de overheid kijkt, maar lijkt er wel consensus te zijn, dat hij zijn volgelingen opriep om zich aan de regels en wetten van het land te houden. Zo wordt vaak zijn antwoord op een strikvraag uitgelegd: 'Geef aan de keizer wat van de keizer is, maar geef aan God wat van God is' (Mc. 12:17).
Deze houding richting de overheid verklaart ook waarom hij überhaupt in parabels sprak, korte memorabele verhalen die stof tot nadenken geven. Of beter gezegd, stof tot een hartsverandering, een ommekeer (a change of heart). Ze gaven hem de mogelijkheid om, zonder op de tenen van de Romeinen te staan, zijn ongezouten boodschap door te geven.
Zijn strategie om het land in te gaan, verliep waarschijnlijk van de lokale synagogen (publieke bijeenkomsten) via natuurlijke spreekplaatsen (heuvels en meren) naar de grote tempel in Jeruzalem. Hoewel zijn missie duidelijk een publieke karakter had, was hij niet openlijk tegen of in strijd met de regels van de overheid (die bovendien anders georganiseerd was dan nu).
Het belangrijkste is dat zijn genezende werk nooit een doel op zich was, maar een medium om iets veel groters te bereiken. En daarmee komen we tot het laatste punt: zijn missie voor de mensen in de marge.
3. Jezus genas niet, hij heelde ze
In tegenstelling tot wat gebedsbijeenkomsten vandaag de dag soms kunnen zijn, waren de genezende activiteiten van Jezus niet het einddoel. Het doel was om mensen juist weer deel te laten worden van de samenleving, hoe heterogeen die in zijn tijd en plaats ook was. Er waren grote verschillen in levensstijl, in sociaal-economische klassen, in religieuze of levensbeschouwelijke groeperingen en wetten. Jezus bood juist de mensen in de marge, die zich niet ergens thuis voelden, een alternatieve levensstijl en gemeenschap.
Zijn visie was die van het koninkrijk (van God). Dat is enerzijds een imaginaire werkelijkheid die zich laat oriënteren in het hart of het huis van God, maar anderzijds een concrete ervaring is in het hier-en-nu in het samen beleven van al het goede. Dat goede wordt concreet doordat deze nieuwe mensen zich laten leiden door de waarden die ertoe doen, zoals nederigheid, bescheidenheid, vrijgevigheid. Daarmee ervaar je heelheid. Dat heeft ook een lijfelijke component, maar dat is niet het hele verhaal, lichamelijke gezondheid is niet de hele taart, maar wel de kers.
We zien daarbij niet dat Jezus een bepaalde laag van iemands identiteit genas. De gebedsbijeenkomsten van Tom de Wal worden -terecht of onterecht- beschuldigd van 'homogenezing'. Hij ontkent dat. Maar het is hoe dan ook goed te benoemen dat Jezus niet van de Samaritaanse vrouw vroeg om joods te worden of de Romein, die genezing voor zijn knecht zocht, de deur wees. Er is geen bekering van etniciteit, zoals er geen bekering was van geaardheid of seksuele voorkeur. Die verhalen lezen we simpelweg niet (redenen hiervoor kunnen we wel bedenken).
Als je denkt dat een homoseksuele geaardheid een keuze of 'levensstijl' is in plaats van een kernlaag van iemands identiteit, dan doet het bovenstaande alinea er niet toe. Dan zou genezing ervan misschien iets legitiemer zijn, maar in mijn opinie zou Jezus juist vandaag de dag naar die mensen gaan die worden buitengesloten. Volledige acceptatie van deze waardevolle mensen in de samenleving is namelijk een illusie. Ik sprak laatst nog met een non-binaire leerkracht, die binnen de school allesbehalve geaccepteerd werd. Je kunt deze medemensen dus niet wegzetten als deel van die 'wereld' waar we ons tegen moeten verzetten, maar juist als inspiratiebronnen hoe we naar Gods karakter kunnen leven.
"Je kunt deze medemensen dus niet wegzetten als deel van die 'wereld' waar we ons tegen moeten verzetten, maar juist als inspiratiebronnen hoe we naar Gods karakter kunnen leven.
Het is niet per se evangelisch of christelijk om LHBTQIA+'ers een plek in de kerk te ontzeggen of wat dat betreft een functie, ambt of zelfs liefde binnen de heilige en mysterieuze instelling van het huwelijk. Er is niks mooiers dan dat twee mensen in een gebroken wereld tegenover God en de gemeenschap elkaar trouw beloven. In alles wordt het leven coram Deo geleefd.
Samenvattend
Samenvattend zijn er dus wel degelijk overeenkomsten tussen de gebedsgenezers en de bediening van Jezus, maar ook duidelijke verschillen. Ja, Jezus ging ook de straten in, stapte op mensen af en liet ze onderweg op hem afkomen. Maar hij was hierin voorzichtig richting de overheid en hield een groter doel voor ogen: een alternatieve gemeenschap waarin mensen elkaar insluiten op basis van Gods hart naar ons toe: liefde, nederigheid, vrijgevigheid. Je geneest niet een laag van iemands identiteit, maar je heelt de hele mens.
Reacties
Een reactie posten